Terug naar de homepage van Universiteit Leiden Studieondersteuning

Studentenpsychologen

Gepest worden aanpakken
Ondervind jij last door gepest worden? Je bent zeker niet de enige. Je kunt hier iets aan doen.
Het verschil tussen plagen en pesten
Pesten kan wel eens worden afgedaan als een als plagerijtje. Als je gepest bent, weet je dat pesten veel verder gaat en dat het kan leiden tot een zeer ongelukkig gevoel. Wat is pesten nu eigenlijk?
Pesten kan enige vorm zijn van verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag dat als doel of gevolg heeft of kan hebben dat een bedreigender, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie ontstaat. Een belangrijk kenmerk van pesten is de scheve machtsverhouding. De pester oefent macht uit en de gepeste voelt zich machteloos. Daarnaast is pesten meestal langdurig en intensief. Pesten heeft nadelige gevolgen voor het slachtoffer. Hij kan er veel last van ondervinden en ziet zich niet in staat zich te verweren. Doet hij dit wel, dan kan het gepest nog eens in felheid toenemen.
Plagen daarentegen is van een heel andere orde. Bij plagen is er sprake van incidenten. De ene persoon zegt iets tegen de andere. Er volgt een reactie en daarmee is het dan meestal wel afgedaan. Meestal gaat het er met name om elkaar voor de gek te houden. De macht blijft aan beiden kanten ongeveer gelijk. Daarnaast is de geplaagde in staat zich te verweren en vindt er geen langdurige schade op het psychische of fysieke vlak plaats.
Niet alleen kinderen pesten
Zoals al aangegeven in de inleiding, is het een mythe dat pesten ophoudt na de kindertijd. Ruim 10 procent van de leerlingen op de basisschool zegt in de afgelopen maanden gepest te zijn. Scholieren van het voortgezet onderwijs worden naar eigen zeggen minder gepest. Zo'n 6 procent zegt in de voorgaande periode gepest te zijn. Op de werkvloer wordt 10% van de werknemers regelmatig gepest. Cijfers over studenten zijn niet precies bekend. Wel horen studentenpsychologen regelmatig dat ook onder studenten heel flink gepest kan worden, niet alleen bij de opleiding, maar zeker ook in studentenhuizen en -verenigingen
Mogelijke gevolgen van gepest worden
Wanneer je gepest wordt, kan dat een negatieve stempel op je leven drukken. Je kan je erg ongelukkig voelen door het gepest. Je kan last krijgen van klachten, zoals je onzeker, machteloos en buitengesloten voelen. In het latere leven kan een pestverleden zijn sporen nalaten. Deze sporen zijn terug te vinden in onder meer nachtmerries, depressies en gebrek aan zelfvertrouwen. Wanneer je lang gepest wordt of bent, kan je onzeker worden, moeite hebben andere mensen te vertrouwen en relaties aan te gaan, alsook psychische en lichamelijke klachten krijgen. Ook hierbij kun je hulp zoeken. (meer informatie).
Wat te doen als je gepest wordt
Pesten is geen onschuldig spelletje. Alleen maar flink zijn en je erover heen zetten - zoals ouders of leerkrachten wel eens zeggen - werkt meestal niet. Als je momenteel het slachtoffer bent van pesten, dan kan dat een groot probleem voor je zijn. Je leven wordt er vaak behoorlijk door overschaduwd. Het kan zijn dat je dagelijks last ondervindt van je 'pester'. Slachtoffer zijn van pesten is niet iets om je voor te schamen! Dagelijks worden er in ons land duizenden mensen gepest, van jong tot oud. Net als jij denken ze misschien dat ze er alleen in staan. Je staat er echter niet alleen in en hoeft dit probleem ook niet alleen te dragen. Misschien is er iemand in je omgeving met wie je er over kunt praten en die je om raad kan vragen. Is dit niet het geval en wil je er graag met iemand over praten, dan kan je altijd contact opnemen met de studentenpsychologen. Wil je zelf graag iets doen aan het pesten, dan kunnen de volgende stappen je daarbij helpen. Deze stappen zijn gebaseerd op de website pesten.net, een zeer informatieve website die de moeite waard is ook eens te bekijken.
1. Het probleem erkennen
Bagatelliseer het pesten niet. Gepest worden is vernederend. Je voelt je onderuit gehaald. Het veroorzaakt veel pijn en verdriet en het is heel naar rond te lopen met een gevoel van waardeloosheid. Probeer je niet af te sluiten of voor de wereld op de vlucht te slaan. Zie de realiteit onder ogen. Afleiding kan soms wel verlichting geven op de korte termijn, maar door vluchten lost het zich helaas niet op.
2. Inzicht in de situatie krijgen
Gepest worden is niet jouw schuld (een enkele uitzondering daargelaten). Als je gepest wordt is dat niet iets waarom je hebt gevraagd. Het overkomt je en er is meestal geen duidelijke aanleiding. Het zit hem niet zozeer in jou, maar in de pester. Je zou je zelfs af kunnen vragen waarom een weldenkend mens de behoefte zou voelen te pesten. Het is niet o.k. een ander moedwillig pijn te doen. De pester zal dat misschien niet zo zien. Hij of zij houdt zich niet bezig met de gevoelens die het pesten bij jou oproept. Je zal zelf dus in actie moeten komen om dit onrecht een halt toe te roepen.
3. Schrijven als middel tot inzicht en verwerking
Gepest worden of een pestverleden hebben, geeft veel mensen een gevoel van schaamte. Om die reden verzwijgen ze het voor anderen. Ze kroppen hun ervaringen op, waardoor de spanning nog hoger oploopt. Schrijven kan een veilige manier zijn om toch je verhaal te doen. Door te schrijven over het pesten, krijg je meer inzicht in wat er precies gebeurt. Daarnaast kan het opluchten het aan papier toe te vertrouwen.
4. Over het probleem praten
Praten over je problemen is voor veel mensen een heel moeilijke stap en als je gepest bent is het mogelijk nog moeilijker, omdat je wellicht minder vertrouwen hebt in andere mensen dan voorheen. Praten kan echter enorm opluchten. De ander kan je steunen en raad geven en je voelt je niet meer alleen met je probleem. Zoek een persoon uit die je wel vertrouwt. Is er niemand die je durft te vertrouwen dan kan je ook op zoek gaan naar een hulpverleningsinstantie. Ook de studentenpsychologen kunnen je verder helpen.
5. Pesten een halt toeroepen

1. Geef je grenzen aan
Het pesten een halt toeroepen zal een onmogelijke opgave lijken. Er is echter wel een manier die je kunt proberen om het gepest op te laten houden. Geef duidelijk je grenzen aan. Pestgedrag kan vaak zolang doorgaan, omdat het door alle betrokkenen doodgezwegen wordt. Probeer er dus toch iets van te zeggen. Wanneer je aangeeft dat iemand over jouw grenzen gaat en je daar last van ondervindt probeer je de ander dan niet te overtuigen van je gelijk, maar deelt alleen maar mede. Geef aan: 'Ik vind het vervelend dat...'. En wanneer er commentaar op volgt, kun je antwoorden 'Dat kan je allemaal wel vinden, maar ik vind het vervelend dat...'.

2. Bezoek de vertrouwenspersoon
Wanneer het aangeven van je grenzen geen effect heeft, kun je je wenden tot de Vertrouwenspersoon ongewenst gedrag van de Universiteit. Je bespreekt in vertrouwelijke sfeer het probleem met deze persoon en zoekt samen naar (mogelijke) oplossingen. De vertrouwenspersoon kan zorgen voor begeleiding, advies en bemiddeling.

3. Indien dit onvoldoende effect heeft, kan de vertrouwenspersoon je ondersteunen bij het indienen van een klacht bij de klachtencommissie.

Oplossingen van andere studenten
Studenten die zelf gepest zijn, komen soms bij de studentenpsychologen terecht. Van hen hebben we een aantal oplossingen gehoord die zij zelf hebben bedacht en gebruikt om het pesten tegen te gaan. En van de zaken die genoemd worden is hoe zelfinzicht bij kan dragen aan een oplossingen. Sommige studenten schrijven of praten over het pesten. Vaak levert dit het inzicht op dat je er helemaal niet tegen moet kunnen. Dat kan goed zijn om te beseffen. Een andere oplossing is het opzoeken van een andere groep mensen en opnieuw beginnen. Sommige studenten zoeken een ander huis om in te wonen, of stappen uit hun jaarclub. Dat zijn grote stappen om te nemen, maar ze kunnen zeer effectief zijn. Fysiek zelfvertrouwen opbouwen, door op zelfverdediging of een vechtsport te gaan draagt soms ook bij tot een oplossing. Hoewel geweld geen oplossing is, kan fysieke weerbaarheid bijdragen aan meer psychische weerbaarheid.
Hulp zoeken
  • Als je jouw gesprekstechniek effectiever wilt maken raadpleeg dan overzicht gesprekstechnieken
  • Wellicht ben jij zelf gepest als kind en ondervind je nog steeds hinder van de gevolgen hiervan (Meer informatie over de aanpak hiervan).
  • Wanneer je merkt dat je er niet alleen uitkomt, kan het goed zijn professionele hulp te zoeken. De studentenpsycholoog kan je een heel eind op weg helpen.
©, 2002 Cathelyne Filippo, Studentenpsycholoog Universiteit Leiden